هشدار به باغداران کرج؛ سرمای ناگهانی می‌تواند به این نهال‌ها آسیب بزند!
افت ناگهانی دما می‌تواند برای نهال های جوان باغداران کرج دردسرساز شود؛ مخصوصاً نهال‌هایی که هنوز رشد جدید دارند یا به‌تازگی از نهالستان به زمین اصلی منتقل شده‌اند. در چنین شرایطی، نهال‌های گردو، بادام، زردآلو، هلو، شلیل، گیلاس و انگور بیشتر نیاز به مراقبت دارند. سرمای ناگهانی می‌تواند به سرشاخه‌های جوان، بافت‌های تازه و در برخی موارد تنه نهال آسیب بزند. منابع باغبانی نیز تأکید می‌کنند که نهال‌های جوان و تازه‌کاشته‌شده نسبت به آسیب‌های سرمایی حساس‌تر هستند.
کدام نهال‌ها در کرج بیشتر در معرض آسیب هستند؟
ارقام حساس‌تر: گردو، بادام، زردآلو، هلو، شلیل، گیلاس و انگور
همه درختان به یک اندازه از سرما آسیب نمی‌بینند. نهال‌های جوان، رشدهای تازه و گونه‌هایی که بافت حساس‌تری دارند، در صورت کاهش سریع دما بیشتر در معرض آسیب قرار می‌گیرند. درختان هلو و شلیل به‌طور کلی نسبت به سرما حساس‌تر هستند و زردآلو نیز به‌دلیل رفتار رشدی خود می‌تواند در برابر سرما آسیب‌پذیر باشد. در مورد گردو نیز منابع تخصصی هشدار می‌دهند که سرمای زودهنگام پاییز و اوایل زمستان می‌تواند به درختان آسیب بزند.
نهال گردو؛ مراقب رشدهای تازه باشید
ارقام حساس‌تر: نهال‌های جوان گردو و ارقام با رشد دیرتر
نهال گردو یکی از انتخاب‌های مهم باغداران مناطق سرد و معتدل است، اما این به معنی بی‌نیازی آن از مراقبت در برابر سرمای ناگهانی نیست. اگر نهال هنوز رشدهای سبز و جوان داشته باشد، افت شدید دما می‌تواند این قسمت‌ها را دچار آسیب کند. نهال‌های تازه‌کاشت نیز به دلیل سن کم و حساسیت بیشتر سیستم ریشه و تنه، نیاز به توجه بیشتری دارند.
به همین دلیل، باغدارانی که امسال نهال گردو کاشته‌اند، بهتر است قبل از سرد شدن شب‌ها وضعیت رشد، آبیاری و محل قرارگیری نهال‌ها را بررسی کنند. هنگام انتخاب نهال نیز استفاده از نهال سالم و متناسب با اقلیم اهمیت زیادی دارد؛ موضوعی که در زمان خرید نهال از مراکزی مانند نهالستان نوین گردو نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
بادام و زردآلو؛ سرمای ناگهانی را جدی بگیرید
ارقام حساس‌تر: بادام و زردآلو، به‌ویژه نهال‌های جوان و رشدکرده
بادام و زردآلو از درختانی هستند که انتخاب رقم و محل کاشت در موفقیت آنها اهمیت زیادی دارد. هرچند بیشترین خسارت سرما در این دو گروه معمولاً در زمان باز شدن جوانه‌ها و گل‌دهی اتفاق می‌افتد، نهال بادام جوان نیز در صورت داشتن رشد فعال می‌تواند از سرمای شدید آسیب ببیند.
منابع ترویجی نیز زردآلو را از گونه‌هایی معرفی می‌کنند که به‌دلیل زودتر وارد شدن به مراحل رشد، در برابر سرما حساسیت بیشتری دارند.
محافظت از نهال بادام و زردآلو در برابر سرمای شدید
هلو و شلیل؛ سرشاخه‌های جوان را بررسی کنید
ارقام حساس‌تر: انواع هلو و شلیل، به‌خصوص نهال‌های جوان با رشد تازه
هلو و شلیل از جمله نهال‌هایی هستند که در شرایط سرمایی باید با دقت بیشتری بررسی شوند. رشدهای جوان معمولاً حساس‌تر از بخش‌های کاملاً چوبی‌شده هستند و اگر نهال پیش از رسیدن سرمای شدید همچنان رشد فعال داشته باشد، احتمال آسیب افزایش پیدا می‌کند.
به همین دلیل، اگر نهال هلو یا شلیل تازه کاشته‌اید، فقط به دمای روز نگاه نکنید. دمای شب و سرعت افت دما اهمیت زیادی دارد.
گیلاس؛ تنه نهال هم مهم است
ارقام حساس‌تر: گیلاس شیرین و نهال‌های جوان با پوست تنه نازک
نهال گیلاس علاوه بر سرما، ممکن است در زمستان با مشکل آسیب ناشی از نوسان شدید دما در تنه نیز روبه‌رو شوند. درختان جوان و پوست‌نازک نسبت به آسیب‌های زمستانه حساس‌تر هستند و محافظت مناسب از تنه می‌تواند اهمیت داشته باشد.
اگر نهال تازه در باغ کاشته شده، بهتر است تنه و محل اتصال آن به خاک بررسی شود و از تماس مستقیم پوشش‌های نامناسب یا مواد آسیب‌زا با پوست نهال جلوگیری شود.
انگور؛ جوانه‌های تازه می‌توانند آسیب ببینند
ارقام حساس‌تر: انگورهای دارای رشد جوان و جوانه‌های بازشده
شاخه‌ها و جوانه‌های تازه نهال انگور در برابر سرما حساس هستند. البته میزان آسیب به مرحله رشد، رقم، مدت زمان سرمای هوا و شرایط محیطی بستگی دارد. پژوهش‌های ترویجی نیز نشان می‌دهند که جوانه‌ها و رشدهای تازه انگور می‌توانند در دماهای پایین آسیب ببینند.
بنابراین اگر تاکستان یا باغ انگور هنوز رشد سبز فعال دارد، پیش‌بینی دمای شبانه و آماده بودن برای سرمای ناگهانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
قبل از سرمای ناگهانی چه کار کنیم؟
ارقام حساس‌تر: همه نهال‌های جوان، به‌خصوص گردو، بادام، هلو، شلیل و زردآلو
اولین کار، بررسی وضعیت آبیاری و سلامت نهال است. خاک نباید دچار خشکی شدید باشد، اما آبیاری سنگین و بی‌دلیل نیز راهکار مناسبی نیست. از طرف دیگر، کوددهی سنگین به‌ویژه زمانی که باعث ادامه رشد نرم و سبز نهال شود، می‌تواند انتخاب مناسبی برای نزدیک شدن به دوره سرما نباشد.
نهال‌هایی که در نقاط گود باغ قرار دارند نیز باید با دقت بیشتری بررسی شوند، چون هوای سرد می‌تواند در این نقاط تجمع پیدا کند. انتخاب محل مناسب با جریان هوای بهتر یکی از روش‌های پیشگیرانه مهم برای کاهش خطر سرمازدگی است.
اگر سرما رسید، نهال را فوری هرس نکنید
ارقام حساس‌تر: نهال‌های جوانی که سرشاخه‌های آنها دچار سیاهی یا خشکی شده است
اگر بعد از یک شب سرد، سرشاخه‌ها سیاه یا خشک به نظر رسیدند، بهتر است بلافاصله سراغ هرس شدید نروید. ابتدا باید میزان واقعی آسیب مشخص شود. ممکن است بخشی از بافت آسیب دیده باشد اما قسمت‌های پایین‌تر زنده مانده باشند.
بعد از مشخص شدن میزان خسارت، می‌توان بخش‌های کاملاً خشک را مدیریت کرد. عجله در هرس ممکن است تشخیص واقعی وضعیت نهال را دشوار کند.
جمع بندی
سرمای ناگهانی برای باغداران کرج موضوعی نیست که فقط بعد از وقوع آن باید به فکرش افتاد. نهال‌های جوان گردو، بادام، زردآلو، هلو، شلیل، گیلاس و انگور در صورت داشتن رشد فعال یا قرار گرفتن در شرایط نامناسب، می‌توانند آسیب بیشتری ببینند. انتخاب نهال سالم، توجه به رقم و اقلیم، مدیریت صحیح آبیاری و تغذیه و بررسی شرایط محل کاشت، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند ریسک خسارت را کاهش دهد.
اگر قرار است باغ جدیدی احداث شود، بهتر است از همان مرحله انتخاب نهال، سازگاری رقم با منطقه و شرایط آب‌وهوایی کرج بررسی شود؛ چون پیشگیری معمولاً بسیار کم‌هزینه‌تر از جبران خسارت یک نهال آسیب‌دیده است. نهالستان نوین گردو به‌عنوان یک مرکز تولید و عرضه نهال در کرج نیز می‌تواند یکی از گزینه‌های مورد بررسی باغداران برای تهیه نهال باشد. در زمان خرید، بهتر است علاوه بر نام نهالستان، سلامت نهال، اصالت رقم، شرایط اقلیمی محل کاشت و تناسب نهال با منطقه نیز بررسی شود.
